Protokół kontroli szczelności F-gaz wzór gotowy do pobrania i edycji

Brak podpisanego protokołu kontroli szczelności to dla inspektora UDT najczystszy dowód, że firma traktuje obowiązki F-Gaz po macoszemu. Dokument nie jest formalnością, lecz zapisem faktycznego stanu instalacji chłodniczej, klimatyzacyjnej lub pompy ciepła, wykonanym metodą pośrednią przy użyciu certyfikowanego detektora. Sam wzór protokołu kontroli szczelności F-gaz można pobrać poniżej jako plik do wypełnienia, ale warto najpierw zrozumieć, dlaczego konkretne pola są wymagane, skąd bierze się czułość 5 g/rok i co grozi za pominięcie wpisu do ewidencji KOBiZE.

• Częstotliwość kontroli szczelności instalacji chłodniczych i klimatyzacji
• Wymagania detektora wycieków czynnika chłodniczego
• Metoda pośrednia vs bezpośrednia kontrola szczelności porównanie
• Wzór wypełnionego protokołu z wynikiem kontroli F-gaz
• Pobierz wzór protokołu kontroli szczelności F-gaz

Częstotliwość kontroli szczelności instalacji chłodniczych i klimatyzacji

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 517/2014 wraz z polską ustawą z 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową nakładają rygorystyczny harmonogram przeglądów, zależny wyłącznie od ilości czynnika w obiegu, a nie od wieku urządzenia. Im większy ładunek fluorowanych gazów cieplarnianych, tym krótsze odstępy między badaniami, bo większa instalacja oznacza proporcjonalnie wyższe ryzyko emisji niezgodnej z normą.

Przy ładunku od 3 kg do 5 kg obowiązuje kontrola przynajmniej raz na 12 miesięcy, o ile system wyposażono w czujnik wycieku. Bez czujnika częstotliwość spada do co 24 miesiące, ale w praktyce nikt nie ryzykuje rezygnacji z detektora, bo ubezpieczyciel zawsze patrzy na metraż ubytków. Przy ładunku 5-50 kg przegląd wykonuje się co 12 miesięcy, a przy 50-500 kg co 6 miesięcy. Największe instalacje, przekraczające 500 kg czynnika, wymagają badań co 3 miesiące, a każdy wyciek musi zostać usunięty w ciągu 14 dni od wykrycia.

Wpis o częstotliwości trafia do Centralnego Rejestru Operatorów KOBiZE, a kopia protokołu pozostaje w siedzibie firmy przez minimum 5 lat. Brak aktualnego przeglądu przy kontroli Urzędu Dozoru Technicznego oznacza wstrzymanie eksploatacji urządzenia do czasu przeprowadzenia badania, a w skrajnych przypadkach cofnięcie certyfikatu F-Gaz całemu przedsiębiorstwu.

Wyłączenia, o których serwisanci zapominają

Norma PN-EN 378-1 dopuszcza zwolnienie z badań jedynie dla urządzeń hermetycznych o ładunku poniżej 3 kg, oznaczonych etykietą producenta z adnotacją „hermetic". Każdy inny sprzęt, nawet Split klimatyzacji domowej z 1,2 kg R32, wymaga przeglądu, jeśli suma czynnika w całym systemie kaskadowym przekroczy próg. Pominięcie tej zasady to najczęstsza przyczyna decyzji o wygaszeniu uprawnień personelu.

Wymagania detektora wycieków czynnika chłodniczego

Detektor elektroniczny stanowi kręgosłup metody pośredniej, więc jego klasa techniczna przesądza o ważności całego protokołu. Czułość 5 g/rok to wartość graniczna, poniżej której sygnał traktowany jest jako szum, a powyżej której algorytm odczytuje przekroczenie normy emisji. Miernik starszej generacji, bez automatycznej kompensacji tła, pokaże wynik obarczony błędem ±30%, co w terenie dyskwalifikuje pomiar.

Kalibracja wykonywana jest gazem wzorcowym o znanym stężeniu, najczęściej R134a lub R1234yf w dawce 1000 ppm. Certyfikat wzorcowania wydaje producent albo akredytowane laboratorium, a jego ważność wynosi 12 miesięcy. Serwisant musi mieć przy sobie świadectwo w formie papierowej lub cyfrowej, bo inspektor UDT pokaże je przy pierwszej kontroli pośredniej.

Co zrobić po fałszywym alarmie

Detektor potrafi zareagować na opary silikonu, resztki rozpuszczalnika czy dym papierosowy. W takiej sytuacji serwisant wietrzy pomieszczenie, czeka 5 minut, a następnie powtarza skanowanie w innym punkcie. Jeśli odczyt się powtórzy, wynik wpisuje się do protokołu jako „wskazanie chwilowe, niezweryfikowane", a badanie planuje się ponownie po 72 godzinach. Dokumentacja tego kroku chroni przed zarzutem zaniedbania.

Metoda pośrednia vs bezpośrednia kontrola szczelności porównanie

Metoda pośrednia bada obniżenie ciśnienia lub ubytek masy czynnika w instalacji pracującej, metodą bezpośrednia zaś lokalizuje wyciek w określonym punkcie za pomocą detektora lub spektrometru. Różnica sprowadza się nie do jakości pomiaru, lecz do jego przeznaczenia: metoda pośrednia rozlicza firmę zgodnie z limitami emisji, metoda bezpośrednia wskazuje konkretne miejsce do naprawy.

Wybór metody zależy od etapu przeglądu. Pierwsza kontrola w danym roku kalendarzowym idzie zawsze metodą pośrednią, bo pozwala szybko zweryfikować, czy instalacja trzyma parametry. Gdy wynik wskazuje odchylenie powyżej 5 g/rok, dopiero wtedy wchodzi metoda bezpośrednia, która lokalizuje feralne złącze. Taki schemat oszczędza czas i pieniądze, a jednocześnie spełnia wymogi urzędników.

Kiedy metoda pośrednia nie wystarczy

Instalacje o ładunku powyżej 500 kg czynnika, systemy zagrożone wybuchem oraz obiekty służby zdrowia wymagają dodatkowej weryfikacji metodą bezpośrednią co najmniej raz w roku. Powód jest czysto fizyczny: przy tak dużych obiegach nawet niewielki ubytek może oznaczać przekroczenie limitu emisji równego 40% ładunku rocznego, a sam detektor elektroniczny nie określi miejsca wycieku z dokładnością wymaganą przez ubezpieczyciela.

Wzór wypełnionego protokołu z wynikiem kontroli F-gaz

Poniższy fragment wzoru protokołu kontroli szczelności F-gaz pokazuje, jak rozmieścić dane tak, aby każdy wpis miał oparcie w przepisie. Rubryki są zgodne z załącznikiem do ustawy F-Gaz i zawierają wszystkie pola wymagane przez UDT. Wersję edytowalną w formacie DOCX znajdziesz na końcu artykułu.

Wynik pomiaru detektorem
Czułość urządzenia: 5 g/rok, model Testo 316-2
Data ostatniej kalibracji: 04.01.2025, certyfikat nr 22/2025
Wartość odczytu: 0,8 g/rok w punktach newralgicznych
Ocena: instalacja szczelna, brak przekroczenia normy
Podpis certyfikowanego personelu: Jan Kowalski, nr certyfikatu F-Gaz 12/2023

Pełna ścieżka dokumentacji po kontroli

Po podpisaniu protokołu kopia trafia do Centralnego Rejestru Operatorów KOBiZE za pośrednictwem platformy e-Urząd w ciągu 7 dni roboczych. Kolejny egzemplarz przechowuje firma w segregatorze „F-Gaz" przez 5 lat, a trzeci zostaje wklejony do książki eksploatacji urządzenia. Pominięcie wpisu do KOBiZE stanowi wykroczenie administracyjne zagrożone karą do 30 000 zł oraz cofnięciem wpisu do rejestru, co oznacza zakaz wykonywania przeglądów.

Wykrycie wycieku powyżej 5 g/rok wymaga natychmiastowego odcięcia instalacji, naprawy w ciągu 14 dni i ponownego badania tą samą metodą, zanim obieg zostanie ponownie napełniony czynnikiem.

Pobierz wzór protokołu kontroli szczelności F-gaz

Plik DOCX zawiera kompletny wzór protokołu kontroli szczelności F-gaz metodą pośrednią z polami: dane obiektu, identyfikacja instalacji, typ detektora, data kalibracji, wynik pomiaru, podpis certyfikowanego personelu oraz miejsce na wpis ewidencyjny. Format zgodny z wymogami ustawy F-Gaz i Rozporządzenia 517/2014, gotowy do wydruku lub edycji w Microsoft Word oraz LibreOffice Writer.

Kliknij tutaj, aby pobrać wzór protokołu kontroli szczelności F-gaz w formacie DOCX

Źródła i akty prawne

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 517/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych EUR-Lex, eur-lex.europa.eu
• Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (t.j. Dz.U. 2020 poz. 2065) isap.sejm.gov.pl
• Norma PN-EN 378-1:2021 Instalacje ziębnicze i pompy ciepła. Wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony środowiska Polski Komitet Normalizacyjny, pkn.pl
• Norma PN-EN 14624:2020 Wydajność detektorów wycieków czynników chłodniczych Polski Komitet Normalizacyjny, pkn.pl
• Krajowa baza o emisjach gazów cieplarnianych i substancjach zubożających warstwę ozonową (KOBiZE) kobus.gov.pl