Jaki Wymiar Otworu Pod Drzwi Wewnętrzne 100 Cm?

Planując remont lub wykańczając nowe mieszkanie, stajesz przed dylematem, który pozornie wydaje się prosty, a w rzeczywistości kryje niuanse mogące przyprawić o ból głowy nawet doświadczonego fachowca: Jaki otwór pod drzwi 100 wewnętrzne przygotować w murze, aby montaż poszedł gładko i bez niespodzianek? Krótka i konkretna odpowiedź brzmi: typowo potrzebujesz otworu o szerokości około 1080-1100 mm i wysokości około 2060-2070 mm, ale diabeł tkwi w szczegółach, a te milimetry mają gigantyczne znaczenie.

• Różnica Między Rozmiarem Skrzydła a Wymiarem Otworu
• Jak Obliczyć Prawidłowe Wymiary Otworu Na Podstawie Ościeżnicy?
• Dlaczego Tolerancja Montażowa Otworu Jest Kluczowa Przy Instalacji Drzwi?
• Wpływ Typu Ościeżnicy (Futryny) Na Wymiar Otworu Montażowego

Zaskakujące, jak wiele pozornie podobnych rekomendacji krąży w branży, prawda? Przyjrzyjmy się danym zebranym z kilku źródeł, ilustrujących typowe wymiary otworu montażowego sugerowane dla skrzydła drzwiowego o szerokości nominalnej 100 cm, co w nomenklaturze branżowej często oznacza samo skrzydło o szerokości około 1000 mm lub otwór przejścia bliski tej wartości, wymagając tym samym szerokiego otworu w murze.

Te liczby, choć zbliżone, pokazują, że nie ma jednej, sztywno określonej wartości pasującej do każdej sytuacji. Każdy producent drzwi i ościeżnic może mieć swoje subtelne rekomendacje, podyktowane konstrukcją własnych produktów. Ta niewielka różnica kilkunastu milimetrów staje się kluczowa podczas samego montażu, decydując o tym, czy drzwi będą idealnie licować ze ścianą, czy też potrzebne będą drastyczne korekty lub, co gorsza, demontaż.

Zrozumienie tych niuansów jest absolutnie fundamentalne. Planowanie otworu montażowego to nie zgadywanie, lecz precyzyjne działanie oparte na parametrach konkretnego zestawu drzwi z ościeżnicą. W przeciwnym razie ryzykujesz nie tylko estetykę końcowego efektu, ale także prawidłowe funkcjonowanie skrzydła – zawiasy muszą pracować swobodnie, a zamek ryglujący we właściwym miejscu.

Zobacz także: Jakie Drzwi Wewnętrzne Wybrać? Opinie 2025

Różnica Między Rozmiarem Skrzydła a Wymiarem Otworu

Pamiętam sytuację u klienta, który uparcie twierdził, że skoro kupił "drzwi osiemdziesiątki", to otwór w ścianie musi mieć dokładnie 80 cm szerokości. No cóż, rzeczywistość szybko zweryfikowała to przekonanie. Gdy przyszło do montażu, okazało się, że otwór jest o ponad 10 centymetrów za wąski! A przecież mówimy tu o podstawowej pomyłce, która regularnie się zdarza.

Fundamentalne dla zrozumienia przygotowania miejsca na drzwi wewnętrzne jest rozróżnienie między dwoma kluczowymi pojęciami: rozmiarem samego skrzydła drzwiowego (tej ruchomej części, którą otwieramy i zamykamy) a wymiarem otworu montażowego (pustki w murze, w której zmieści się cała ościeżnica wraz ze skrzydłem). Skrzydło to tylko fragment całego zestawu drzwiowego.

Kiedy producent mówi o drzwiach w rozmiarze 60, 70, 80, 90 czy rzadziej 100, zazwyczaj odnosi się do nominalnej szerokości samego skrzydła. Przykładowo, "drzwi 80" to najczęściej skrzydło o szerokości rzeczywistej około 843 mm. Dlaczego nie dokładnie 800 mm? Ze względu na przylgę (profil, który nachodzi na ościeżnicę po zamknięciu) i specyficzne wymiary wynikające ze standardów produkcyjnych.

Zobacz także: Jaka Okleina Na Drzwi Wewnętrzne - Przewodnik po Wybórze i Zastosowaniu

Otwór montażowy, potocznie zwany futryną czy wnęką, musi być oczywiście znacznie szerszy i wyższy niż samo skrzydło. Musi on pomieścić nie tylko skrzydło (które przecież nie wisi w próżni!), ale przedeładowszstkim ościeżnicę. Ościeżnica to rama montowana w otworze ściany, do której na zawiasach przymocowane jest skrzydło drzwiowe. Ma ona swoje własne wymiary: szerokość belek pionowych i poziomej oraz grubość.

W standardowych zestawach drzwiowych ościeżnica zazwyczaj otacza cały otwór w ścianie, zachodząc na niego z obu stron (w przypadku ościeżnic regulowanych, popularnie zwanych opaskowymi) lub tylko z jednej strony z listwami maskującymi (ościeżnice stałe). Szerokość tej "ramy" dodaje centymetry do całkowitego wymiaru, który musi zmieścić się w murze.

Weźmy nasze nieszczęsne drzwi "100", co zwykle oznacza skrzydło o szerokości nominalnej 100 cm (rzeczywista może być np. 1044 mm dla skrzydła bezprzylgowego lub około 1000 mm dla typowej konstrukcji). Ościeżnica dedykowana do takiego skrzydła będzie miała swoje belki. Szerokość belki ościeżnicy (patrząc od boku ściany) typowo wynosi od 60 do 80 mm dla ościeżnic stałych i więcej dla regulowanych (liczymy zewnętrzny wymiar, który wejdzie w światło otworu).

Zatem, aby zmieścić skrzydło "100" wraz z ościeżnicą, potrzebujemy otworu w ścianie, który będzie sumą: szerokości samego skrzydła + szerokości dwóch belek pionowych ościeżnicy (jedna z lewej, jedna z prawej) + niezbędnej tolerancji montażowej. Podobnie z wysokością: wysokość skrzydła + wysokość belki poziomej ościeżnicy + luz podłogowy (konieczny, aby skrzydło swobodnie się otwierało nad posadzką) + tolerancja na górze.

Przy drzwiach "100" skrzydło ma powiedzmy 1000 mm szerokości. Standardowa ościeżnica, która je otacza, może mieć belki o szerokości zewnętrznej po ok. 40-50 mm każda (ten wymiar wejdzie w światło otworu). Do tego doliczamy tolerancję, minimum 2-3 cm na każdą stronę szerokości i góry. Łatwo policzyć, że otwór musi być szerszy o grubość obu belek ościeżnicy plus tolerancja.

Prosty przykład: skrzydło 1000 mm, ościeżnica z belkami 40 mm wchodzącymi w światło otworu z obu stron, plus tolerancja 25 mm z każdej strony. Szerokość otworu = 1000 mm (skrzydło) + 40 mm (belka L) + 40 mm (belka P) + 25 mm (tolerancja L) + 25 mm (tolerancja P) = 1130 mm. Czekaj, to trochę za dużo w stosunku do 1080-1100 mm podawanych w danych? Dlaczego?

Ano dlatego, że wspomniane wcześniej "drzwi 100" bardzo często oznaczają nie skrzydło 1000 mm, a standardową "dziewięćdziesiątkę" (skrzydło ~900 mm), montowaną w nietypowym, szerszym otworze, by uzyskać światło przejścia około 900 mm, a zewnętrzny wymiar futryny pasował do "modułu 100". Albo oznaczają faktycznie skrzydło 1000 mm, ale system pomiarowy producenta liczy inaczej szerokość potrzebnego otworu, np. w oparciu o zewnętrzny wymiar ościeżnicy w miejscu jej montażu plus minimalny luz. Ta dwuznaczność nazewnictwa bywa pułapką.

Niezależnie od nomenklatury, zasada pozostaje ta sama: wymiar otworu to nie wymiar skrzydła, a wymiar zewnętrzny ościeżnicy w jej najszerszym i najwyższym punkcie, powiększony o niezbędną tolerancję montażową. Ignorowanie tej podstawowej różnicy to proszenie się o kłopoty i niepotrzebne koszty poprawek.

Gdyby spojrzeć na to z perspektywy stolarza czy montera z 30-letnim stażem, odpowiedź jest prosta: "Chłopie, najpierw wybierasz konkretne drzwi z konkretną futryną, a dopiero potem mierzysz dokładnie, jaki otwór jest wymagany według DTR-ki producenta!". Każde drzwi to system, a otwór musi pasować do systemu, nie do samego skrzydła. To jakbyś chciał włożyć buty rozmiar 45 do pudełka na buty rozmiar 40, tylko dlatego, że metka na pudełku Ci się podoba. Po prostu nie zagra.

Zatem pierwsza i najważniejsza lekcja: zapomnij na chwilę o rozmiarze skrzydła, gdy myślisz o otworze w ścianie. Skup się na wymiarach ościeżnicy, która ten otwór wypełni. Dopiero wtedy możesz przejść do precyzyjnych obliczeń i właściwego przygotowania ściany.

Błędne obliczenie wymiarów otworu montażowego to jeden z najczęstszych powodów opóźnień i dodatkowych prac na budowie. Wiedza, że skrzydło o szerokości 100 cm wymaga otworu znacznie szerszego, jest absolutną podstawą, która pozwala uniknąć przykrych niespodzianek i kosztownych poprawek, czy to przez kucie zbyt wąskiego otworu, czy przez zmaganie się z gigantycznymi szczelinami w przypadku otworu zbyt szerokiego.

Jak Obliczyć Prawidłowe Wymiary Otworu Na Podstawie Ościeżnicy?

No dobrze, skoro już wiemy, że to ościeżnica dyktuje warunki, a nie samo skrzydło, przejdźmy do konkretów. Jak fizycznie, krok po kroku, obliczyć te przeklęte milimetry, żeby wszystko pasowało idealnie, bez zgrzytów, kucia czy panicznego dosztukowywania materiału? Sprawa jest prosta, ale wymaga precyzji i... instrukcji montażu od producenta, a przynajmniej znajomości kluczowych parametrów ościeżnicy.

Generalna zasada jest taka: potrzebny otwór montażowy musi być nieco większy niż zewnętrzne wymiary ościeżnicy. To "nieco" to właśnie owa tolerancja montażowa, o której będziemy mówić więcej później. Ale najpierw musisz znać wymiary ościeżnicy w stanie złożonym (choć jeszcze niezamontowanym).

Producenci drzwi zazwyczaj podają w swoich katalogach lub instrukcjach montażowych coś, co nazywają "wymiarami otworu montażowego" dla danego rozmiaru skrzydła i danego typu ościeżnicy. To najlepsze i najbezpieczniejsze źródło danych. Nie próbuj wymyślać tych wymiarów samodzielnie, opierając się tylko na wymiarach skrzydła i domyślnych grubościach ościeżnic!

Jednakże, jeśli chcesz zrozumieć, skąd te liczby się biorą, lub musisz dokonać własnych pomiarów (np. masz nietypową ościeżnicę), musisz zmierzyć ościeżnicę po złożeniu na płasko. Kluczowe wymiary to zewnętrzna szerokość i zewnętrzna wysokość ościeżnicy. Weź miarę i zmierz szerokość ramy w najszerszym miejscu, a następnie wysokość od dolnej krawędzi do najwyższego punktu (zwykle górnej krawędzi belki poziomej).

Dla ościeżnicy regulowanej (opaskowej) kluczowy jest zewnętrzny wymiar całego "tunelu" ościeżnicy w jej najszerszym i najwyższym punkcie, zanim jeszcze zamontujesz opaski maskujące. Czyli mierzysz szerokość i wysokość od zewnętrznych krawędzi elementów bazowych ościeżnicy, które będą wchodzić w otwór w ścianie. Ościeżnica regulowana ma tę zaletę, że potrafi dopasować się do różnej grubości ściany, ale wymiar otworu w świetle muru wciąż musi odpowiadać jej zewnętrznemu korpusowi plus tolerancji.

Dla ościeżnicy stałej sprawa jest nieco inna, ponieważ zwykle składa się ona z belek o określonej szerokości, montowanych w otworze o stałej grubości. W tym przypadku mierzysz szerokość zewnętrzną ramy ościeżnicy (dwie belki pionowe + belka pozioma) i jej wysokość zewnętrzną. Ten typ ościeżnicy wymaga bardziej precyzyjnego otworu dopasowanego do grubości ściany, a obliczenia opierają się na sumowaniu grubości belek ościeżnicy wchodzących w otwór plus luzu.

Przyjmijmy, że producent podaje dla drzwi "100" (skrzydło ~1000 mm) z ościeżnicą regulowaną wymagany wymiar zewnętrzny ościeżnicy 1068 mm x 2050 mm. Aby poprawnie zamontować taką ościeżnicę w otworze, musisz zapewnić jej luz montażowy. Typowa tolerancja to około 15-30 mm na szerokość i 10-20 mm na wysokość ponad wymiar zewnętrzny ościeżnicy. Dlaczego taki, a nie inny luz? Bo tyle potrzeba na manewrowanie ramą, wypoziomowanie jej i pionowanie, a następnie wypełnienie pustki pianką montażową.

Czyli dla naszej ościeżnicy 1068 mm szerokości, potrzebujemy otworu o szerokości minimum 1068 mm + 15 mm (minimalna tolerancja) + 15 mm (minimalna tolerancja) = 1098 mm. Dajmy sobie większy oddech, powiedzmy 25 mm na stronę szerokości. Otwór = 1068 mm + 25 mm + 25 mm = 1118 mm. Ale wróćmy do danych tabelarycznych z początku - tam było 1080-1100 mm. Dlaczego taka różnica?

Możliwości są dwie: albo "drzwi 100" u producenta A czy B nie oznaczają skrzydła 1000 mm (co jest wysoce prawdopodobne w przypadku standardowych drzwi wewnętrznych, gdzie typowe rozmiary to 60-90, a "100" może oznaczać rozmi pod zamówienie lub nietypowe drzwi), albo zewnętrzne wymiary ich ościeżnic są mniejsze niż 1068 mm dla skrzydła 1000 mm. Na przykład, drzwi "100" w ich ofercie to w rzeczywistości skrzydło 900 mm, a ościeżnica ma zewnętrzny wymiar 968 mm. Wtedy otwór z tolerancją 15+15 mm wynosi 968+30 = 998 mm. To też się nie zgadza z 1080-1100 mm.

Prawda jest taka, że "drzwi 100 wewnętrzne" są określeniem rzadko spotykanym w standardowej ofercie rynkowej, gdzie rozmiary są co 10 cm od 60 do 90. Jeśli jednak producent oferuje skrzydło 1000 mm, jego ościeżnica (jej zewnętrzny wymiar w świetle muru) będzie wynosić około 1060-1070 mm. Do tego dodajemy tolerancję (typowa to 20-30 mm na stronę), co daje otwór około 1060/1070 mm + 20/30 mm + 20/30 mm = 1100-1130 mm szerokości.

Standardowo przyjmuje się, że dla skrzydła o danej szerokości nominalnej (np. 80 dla 800 mm, choć faktyczna jest inna), otwór powinien być o około 10-12 cm szerszy. Dla drzwi 80 (skrzydło ~843 mm) otwór ~960-980 mm. Dla drzwi 90 (skrzydło ~943 mm) otwór ~1060-1080 mm. Logicznym byłoby, że dla skrzydła 1000 mm (jeśli faktycznie o to chodzi) otwór będzie ~1120-1140 mm.

Skąd więc wartość 1080-1100 mm w kontekście "drzwi 100"? Może to oznaczać, że "drzwi 100" w tej konkretnej nomenklaturze oznaczają cały moduł ościeżnicy + światło przejścia, gdzie zewnętrzny wymiar ościeżnicy ma 1080-1100 mm? Jest to możliwe, zwłaszcza w starym budownictwie lub systemach modułowych. Jeśli tak, to otwór montażowy powinien być minimalnie większy, np. 1080+20 = 1100 mm szerokości.

Konieczne jest zatem zidentyfikowanie, co dokładnie oznacza "drzwi 100" u producenta, od którego kupujesz drzwi. Czy to rozmiar skrzydła, czy rozmiar zewnętrzny ościeżnicy, czy może rozmiar przejścia światła? Bez tej wiedzy, wszelkie obliczenia są wróżeniem z fusów.

Jeśli producent podaje wymiary otworu (co jest standardem), po prostu się do nich zastosuj. Jeśli nie, zapytaj o zewnętrzne wymiary ościeżnicy dla tego rozmiaru drzwi i typu ściany. Następnie dodaj do tego tolerancję montażową (bezpiecznie przyjąć po 2-3 cm na szerokość i 2 cm na wysokość ponad wymiar zewnętrzny ościeżnicy).

Podsumowując: Ustal dokładnie, co "drzwi 100" oznaczają dla Twojego produktu. Zdobądź informację o zewnętrznych wymiarach ościeżnicy (lub gotowe wymiary otworu od producenta). Dodaj niezbędną tolerancję. Zawsze lepiej mieć otwór nieco za duży w rozsądnych granicach tolerancji (np. 3 cm luzu na stronę szerokości i 3 cm luzu na górze), niż o milimetr za mało. Kucie jest brudne, hałaśliwe i czasochłonne. Uzupełnienie zbyt dużego otworu pianką jest znacznie prostsze.

Wysokość otworu obliczasz podobnie: zewnętrzna wysokość ościeżnicy + luz podłogowy (standardowo 7-10 mm, chyba że producent zaleca inaczej ze względu na specificzną budowę skrzydła lub progu) + tolerancja na górze (15-25 mm). Typowa wysokość otworu dla drzwi standardowej wysokości 2000-2030 mm (skrzydło) wynosi około 2060-2080 mm, niezależnie od szerokości skrzydła.

Dlaczego Tolerancja Montażowa Otworu Jest Kluczowa Przy Instalacji Drzwi?

"Panie, tu się nie zmieści ani milimetr!" – usłyszał mój znajomy od ekipy montażowej, gdy okazało się, że otwór wycięty na oko jest zbyt ciasny. I wtedy zaczęło się kucie. Pył, hałas, dodatkowy dzień pracy i sporo nerwów. A wszystko przez brak zrozumienia istoty tolerancji montażowej.

Tolerancja montażowa to nic innego jak świadomie zaplanowana przestrzeń wokół ościeżnicy w otworze ściennym. To ten margines luzu, który umożliwia fizyczne włożenie ościeżnicy do otworu, a następnie jej precyzyjne wypoziomowanie, pionowanie i usztywnienie przed finalnym utrwaleniem pianką montażową.

Wyobraź sobie próbę włożenia idealnie spasowanego klocka drewnianego do idealnie dopasowanego otworu. W teorii możliwe, w praktyce... no cóż, powodzenia na budowie, gdzie ściany nigdy nie są idealnie proste, pionowe czy równe. Tynk ma inną grubość w jednym miejscu, bloczek jest lekko ukruszony w innym, a sama wnęka może być "ściągnięta" przy stropie.

Bez tolerancji, ościeżnica musiałaby być wpychana na siłę. Mogłoby to doprowadzić do jej uszkodzenia, wypaczenia, pęknięcia spawów (jeśli metalowa) lub pociągnięcia jej kształtu w sposób, który uniemożliwi prawidłowe funkcjonowanie drzwi. Skrzydło by tarło o ościeżnicę, nie domykałoby się, zamek by nie działał. Totalna katastrofa.

Z drugiej strony, zbyt duża tolerancja też nie jest idealna. Ogromna dziura wokół ościeżnicy wymaga zużycia nadmiernej ilości pianki montażowej, która musi wypełnić całą przestrzeń i utrzymać ciężar drzwi. W skrajnych przypadkach, gdy otwór jest gigantyczny, sama pianka może nie wystarczyć i trzeba będzie stosować dodatkowe kliny, profile, czy wręcz murować część otworu na nowo.

Optymalna tolerancja montażowa dla drzwi wewnętrznych wynosi typowo 15-30 mm luzu na stronę szerokości otworu (czyli otwór jest 30-60 mm szerszy niż zewnętrzny wymiar ościeżnicy) i 15-25 mm luzu na wysokość ponad zewnętrzny wymiar ościeżnicy (łącznie z luzem podłogowym). Dla drzwi "100" z ościeżnicą, której zewnętrzny wymiar wynosi np. 1068 mm szerokości i 2050 mm wysokości (do góry ościeżnicy, bez luzu podłogowego), idealny otwór będzie miał ok. 1098-1128 mm szerokości i 2065-2075 mm wysokości (doliczając luz podłogowy).

Ta przestrzeń (tolerancja) pozwala monterowi swobodnie wsunąć ościeżnicę, ustawić ją idealnie w pionie i poziomie za pomocą poziomicy i klinów montażowych. Kliny tymczasowo unieruchamiają ościeżnicę w odpowiedniej pozycji i odległości od ścian otworu. Dopiero po tym etapie, gdy ościeżnica jest idealnie prosta, szczeliny są wypełniane niskorozprężną pianką montażową. Pianka pęcznieje, wypełnia przestrzeń i po zastygnięciu tworzy trwałe i stabilne połączenie między ościeżnicą a murem.

Prawidłowe zastosowanie tolerancji minimalizuje ryzyko popełnienia błędu podczas montażu. Daje pole do manewru, pozwalając skorygować drobne niedoskonałości murarskie czy tynkarskie. Montaż jest szybszy, łatwiejszy i co najważniejsze – efekt końcowy jest poprawny: drzwi pracują lekko, nie opadają, nie ocierają, a ościeżnica wygląda estetycznie.

Wyobraźmy sobie scenariusz: otwór jest za ciasny. Ekipa próbuje wcisnąć ościeżnicę. Siłowanie prowadzi do jej skręcenia. Nawet jeśli uda się ją upchnąć, jest ona pod stałym naprężeniem. Z czasem to naprężenie może spowodować pękanie tynku wokół ościeżnicy, problemy z zamykaniem drzwi, a nawet uszkodzenie samego skrzydła czy zawiasów. Reklamacja gotowa.

Scenariusz drugi: otwór jest za duży. Ościeżnica wisi w ogromnej pustce. Monter musi zużyć pół puszki pianki na metr bieżący. Pianka musi mieć odpowiednią wytrzymałość, by utrzymać ościeżnicę stabilnie. Zbyt duża ilość pianki lub niewłaściwy jej rodzaj może spowodować nadmierny rozpór i wypaczenie ościeżnicy zanim pianka zastygnie. To też droga donikąd.

Kluczem jest zatem złoty środek, czyli zalecana przez producenta tolerancja montażowa, dostosowana do specyfiki jego ościeżnicy. Znając ten wymiar i pilnując go już na etapie budowy lub przygotowania otworów, oszczędzasz czas, nerwy i pieniądze. Niewielki z pozoru margines decyduje o tym, czy montaż drzwi będzie przyjemną kropką nad "i" remontu, czy przekleństwem.

Dobry projektant, kierownik budowy czy doświadczony murarz powinien znać standardowe wymagania dotyczące otworów montażowych dla drzwi, w tym potrzebną tolerancję. Ale ostateczna odpowiedzialność spoczywa na inwestorze lub osobie zamawiającej drzwi, aby upewnić się, że otwory w ścianach odpowiadają specyfikacji kupionego produktu.

Planując otwory pod drzwi "100" wewnętrzne (czy jakiekolwiek inne), postaraj się celować w górne widełki zalecanej tolerancji. Łatwiej jest wypełnić nieco większą szczelinę, niż korygować zbyt ciasny otwór. Pamiętaj, że tynk lub gładź nakładana na ścianę wokół otworu również "zmniejsza" jego rzeczywisty wymiar, o czym często zapominamy.

Jak widać na wykresie, każdy dodatkowy centymetr luzu, który wykracza poza zalecaną tolerancję montażową (czyli otwór jest szerszy lub wyższy niż powinien), powoduje nieproporcjonalny wzrost zużycia pianki montażowej. To nie tylko koszt materiału, ale też ryzyko wypaczenia ościeżnicy, jeśli monter nie ma doświadczenia w aplikacji dużej ilości pianki.

Wpływ Typu Ościeżnicy (Futryny) Na Wymiar Otworu Montażowego

Wybór ościeżnicy to coś więcej niż tylko decyzja o wyglądzie. To wybór systemu montażowego, który bezpośrednio wpływa na to, jaki otwór pod drzwi 100 wewnętrzne musisz przygotować. Na rynku dominują dwa główne typy: ościeżnice stałe i ościeżnice regulowane, a różnica w ich konstrukcji ma kapitalne znaczenie dla wymiarów wnęki w murze.

Ościeżnica stała, często postrzegana jako rozwiązanie bardziej klasyczne lub ekonomiczne, charakteryzuje się stosunkowo prostą budową. Składa się z trzech belek (dwie pionowe i jedna pozioma) tworzących ramę, która montowana jest w otworze ściennym o określonej, dopasowanej do grubości ościeżnicy szerokości muru. Po zamontowaniu i utrwaleniu pianką, dookoła ościeżnicy (na styku ze ścianą) montuje się płaskie listwy maskujące, które zakrywają szczelinę montażową, ale nie nachodzą szeroko na ścianę.

Ze względu na swoją konstrukcję, ościeżnica stała wymaga otworu montażowego, który jest bardzo precyzyjnie dostosowany do grubości muru. Każdy błąd w grubości ściany czy prostości krawędzi otworu jest trudniejszy do ukrycia, ponieważ listwy maskujące są wąskie. Co ważne dla wymiaru otworu w szerokości i wysokości – ościeżnica stała ma zazwyczaj mniejsze zewnętrzne wymiary w świetle muru niż ościeżnica regulowana przeznaczona do tego samego skrzydła.

Przykład: dla naszego skrzydła "100" (załóżmy ~1000 mm szerokości), ościeżnica stała może mieć belki o szerokości zewnętrznej ok. 35-40 mm. Otwór montażowy dla takiego zestawu wyniósłby zatem: szerokość skrzydła (~1000 mm) + 2 * szerokość belki (np. 2 * 40 mm = 80 mm) + tolerancja montażowa (np. 30 mm). Suma: ok. 1110 mm szerokości. Wysokość podobnie: wysokość skrzydła (~2000 mm) + grubość belki górnej (~40 mm) + luz podłogowy (~10 mm) + tolerancja (~20 mm). Suma: ok. 2070 mm wysokości.

Zwróć uwagę, że to tylko ogólne wyliczenia. Kluczowy jest tu zewnętrzny wymiar ościeżnicy podany przez producenta dla konkretnego modelu i rozmiaru skrzydła "100". Jeśli producent podaje, że jego ościeżnica stała pod skrzydło "100" ma zewnętrzny wymiar 1055 mm x 2040 mm, to z odpowiednią tolerancją (np. 25 mm na stronę szerokości i 20 mm na wysokość) otwór powinien wynosić ok. 1055 + 50 = 1105 mm szerokości i 2040 + 20 = 2060 mm wysokości (plus luz podłogowy).

Przejdźmy do ościeżnicy regulowanej (opaskowej). To współczesne i bardzo popularne rozwiązanie, które cechuje się znacznie większą elastycznością. Jej konstrukcja składa się z dwóch części: belki głównej montowanej w świetle otworu oraz opasek maskujących, które "obejmują" ścianę, nachodząc na jej lico z obu stron. Największą zaletą ościeżnicy regulowanej jest możliwość dopasowania jej do różnej grubości ściany w pewnym zakresie regulacji (np. od 80 mm do 120 mm, od 120 mm do 160 mm itd.).

Ta elastyczność w zakresie grubości ściany nie oznacza jednak dowolności w wymiarze samego otworu w świetle muru! Podobnie jak ościeżnica stała, regulowana ma swój wymiar zewnętrzny części bazowej, która wchodzi w otwór. Belki główne ościeżnicy regulowanej są często masywniejsze i mają większe zewnętrzne wymiary niż belki ościeżnicy stałej dla tego samego skrzydła. To dlatego, że muszą stabilnie "nosić" opaski regulowane i utrzymać całą konstrukcję.

Dla naszego skrzydła "100" (ok. 1000 mm), ościeżnica regulowana może mieć zewnętrzny wymiar części wchodzącej w otwór (tzw. tunelu) około 1060-1070 mm szerokości i 2050-2060 mm wysokości. Doliczając typową tolerancję montażową (np. 20-30 mm na stronę szerokości i 15-25 mm na wysokość), otrzymujemy wymagany otwór: ok. 1060/1070 mm + 40/60 mm (tolerancja) = 1100-1130 mm szerokości. Wysokość: 2050/2060 mm + 15/25 mm (tolerancja) = 2065-2085 mm (doliczając luz podłogowy).

Jak widać, choć obie ościeżnice przeznaczone są do tego samego skrzydła "100", wymagane wymiary otworu montażowego mogą się różnić. Ościeżnica regulowana, ze względu na masywniejszą konstrukcję bazową i konieczność umieszczenia "tunelu" w otworze, zazwyczaj wymaga otworu nieco szerszego i wyższego niż ościeżnica stała dla tego samego skrzydła i tolerancji. Jest to uproszczenie, ponieważ konkretne wymiary zależą od danego producenta i modelu ościeżnicy, ale trend ten jest często zauważalny.

Różnice w wymiarach otworu wynikają też z tego, jak ościeżnice maskują połączenie ze ścianą. Ościeżnica regulowana z szerokimi opaskami maskującymi (często 6-8 cm szerokości) jest w stanie skutecznie ukryć większe nierówności ściany i większą szczelinę montażową. Ościeżnica stała z wąskimi listwami (3-4 cm szerokości) jest mniej "wyrozumiała" dla niedoskonałości otworu. Ościeżnica regulowana daje też większą elastyczność w ukrywaniu kabli czy innych instalacji prowadzonych w pobliżu drzwi.

Co z tego wynika dla planującego otwór montażowy? Przede wszystkim: typ ościeżnicy to kluczowa informacja, której potrzebujesz przed przystąpieniem do prac murarskich. Musisz wiedzieć, czy planujesz ościeżnice stałe czy regulowane. Następnie, dla wybranego typu, musisz sprawdzić specyfikację producenta, od którego zamawiasz drzwi. Tylko w ten sposób uzyskasz dokładne, wymagane wymiary otworu montażowego powiększone o zalecaną tolerancję.

W praktyce remontowej widziałem sytuacje, gdzie inwestor przygotował otwory pod ościeżnice stałe (mniejsze), a potem zdecydował się na regulowane. Skończyło się na poszerzaniu każdego otworu. Widziałem też odwrotną sytuację – otwory pod regulowane (większe), a skończyło na stałych. Efekt? Gigantyczne szczeliny między ościeżnicą a ścianą, które trzeba było maskować dodatkowymi elementami. Zawsze warto pomyśleć o tym z wyprzedzeniem.

Decyzja o typie ościeżnicy wpływa nie tylko na wymagany wymiar otworu, ale także na czas i pracochłonność montażu oraz finalny wygląd. Ościeżnice regulowane są zazwyczaj szybsze i prostsze w montażu (zwłaszcza w przypadku ścian o nierównej grubości), a ich estetyka jest często postrzegana jako nowocześniejsza, choć wielu wciąż preferuje minimalizm listew maskujących ościeżnic stałych. Każdy typ ma swoje miejsce, ale musi mieć odpowiednie "gniazdo" w ścianie.

Zatem zanim chwycisz za poziomicę i miarę, by wyznaczyć linię cięcia czy murowania, upewnij się, że wiesz, jaki typ ościeżnicy towarzyszy Twoim drzwiom "100" i jakie są jej dokładne wymagania co do wymiaru otworu montażowego, uwzględniające oczywiście niezbędną tolerancję. To fundamentalny krok, który decyduje o powodzeniu całego przedsięwzięcia związanego z montażem drzwi wewnętrznych.

Pamiętaj też, że wybór ościeżnicy i związane z tym wymiary otworu wpływają na optymalne położenie ościeżnicy w otworze – czy ma być licowana z jedną stroną ściany, centrowana, czy może specjalnie cofnięta lub wysunięta. Choć ościeżnica regulowana daje w tym zakresie większą elastyczność dzięki szerokim opaskom, punktowe obciążenie muru (np. na zawiasach) wciąż opiera się na bazie, której rozmiar wejdzie w otwór.