Jak poprawnie zmierzyć i dopasować wkładkę do drzwi?

Wybór nowej wkładki do drzwi często bywa sprowadzany do zaledwie dwóch kryteriów: klasy bezpieczeństwa i ceny. To tak, jakby wybierać samochód wyłącznie po mocy silnika i kolorze lakieru, zapominając o tak "błahych" detalach jak... rozmiar kół czy hamulce. A przecież to właśnie jak dopasować wkładkę do drzwi decyduje o tym, czy w ogóle będzie ona pasować i skutecznie chronić. W skrócie? Klucz leży w precyzyjnym pomiarze długości wkładki w stosunku do grubości drzwi i użytych okuć. Prawidłowy wymiar to fundament.

• Jak zmierzyć wkładkę zamontowaną w drzwiach?
• Pomiar wkładki po jej wymontowaniu – o czym pamiętać?
• Rozumienie oznaczeń rozmiarów wkładek (np. 30/30, 30/35)
• Specjalne przypadki pomiaru: wkładki z gałką i asymetryczne

Przeanalizujmy to z szerszej perspektywy. Skupianie się wyłącznie na poziomie bezpieczeństwa certyfikowanym laboratoryjnie czy wyścig o najniższą cenę, przy jednoczesnym ignorowaniu fundamentalnego wymiaru wkładki, jest jak zakładanie superwytrzymałych butów na niepasujące stopy – niby obuwie jest solidne, ale chodzenie w nim staje się niemożliwe lub bolesne. W kontekście bezpieczeństwa drzwi, źle dobrana długość wkładki tworzy dosłowny punkt zaczepienia dla siłowego włamania. Nawet najnowocześniejsza technologia antywłamaniowa w zamku i wkładce staje się bezbronna w obliczu tak prozaicznego błędu. To brutalna prawda o mechanice bezpieczeństwa fizycznego: jest ono tak silne, jak jego najsłabszy, często najbardziej podstawowy, element.

Prawidłowe dopasowanie wkładki to nie tylko kwestia estetyki czy wygody użytkowania – choć wkładka wystająca poza szyld więcej niż zalecane 2-3 mm wygląda źle i może zahaczać. Chodzi przede wszystkim o realną skuteczność zabezpieczenia. Wystająca wkładka może zostać łatwo uchwycona narzędziem takim jak klucz francuski, obcęgi nastawne czy specjalistyczny łamak do wkładek. Wówczas, przy użyciu siły, część wkładki może zostać przełamana w najsłabszym punkcie – zazwyczaj jest nim przewężenie w miejscu otworu na śrubę mocującą. Dobranie odpowiednią długość wkładki eliminuje ten popularny scenariusz ataku siłowego, zwany metodą "snappingu" (przełamywania).

Jak zmierzyć wkładkę zamontowaną w drzwiach?

Pomiar wkładki, która tkwi już w drzwiach, wymaga systematycznego podejścia i zrozumienia jednego kluczowego punktu odniesienia: osi śruby mocującej. To wokół niej "obraca się" całe zagadnienie wymiarowania. Śruba ta przechodzi przez grubość drzwi, zamek (dokładnie przez tak zwany orzech lub inny element blokujący obrót bębenka wkładki) i wreszcie przez specjalny otwór w korpusie wkładki cylindrycznej, utrzymując ją na miejscu.

Zacznijmy od strony zewnętrznej drzwi. Potrzebujesz sztywnej miarki, najlepiej stalowej. Przyłóż jej początek (punkt zero) dokładnie do środka, czyli do osi wkrętu mocującego wkładkę. Tak, wiem, wkręt zasłania ten punkt, ale wystarczy wyobrazić sobie linię przechodzącą centralnie przez jego środek. Niektórzy wkładają cienki przedmiot w otwór na klucz i mierzą do jego boku, ale pomiar do osi wkrętu jest bardziej precyzyjny, bo ten otwór w wkładce jest na stałe powiązany z mechanizmem i położeniem krzywki (tego obracającego elementu, który popycha rygiel zamka).

Mierzymy od środka wkrętu mocującego wkładkę aż do zewnętrznej powierzchni szyldu lub rozety drzwi. Dlaczego do powierzchni szyldu? Bo to on jest zewnętrzną "granicą" drzwi, z którą wkładka powinna licować. Prawidłowo zamontowana wkładka powinna wystawać minimalnie poza szyld – od 0 do maksymalnie 2-3 milimetrów. Ten niewielki "występ" pozwala na swobodne wprowadzenie klucza nawet w przypadku drobnych niedoskonałości frezu klucza czy lekkiego zużycia szyldu. Nic więcej! Każdy dodatkowy milimetr ponad to zwiększa ryzyko ataku siłowego.

Jeśli Twoje drzwi mają różne rodzaje szyldów po obu stronach (np. klamka-klamka z długimi szyldami zewnątrz i wewnątrz, klamka-gałka z rozetami, czy masywne szyldy antywłamaniowe grubości kilku milimetrów), grubość każdego z nich musi być uwzględniona w tym pomiarze. Mierzymy do *zewnętrznej* powierzchni szyldu lub jego krawędzi, jeśli jest cofnięty.

Zapamiętaj tę wartość. Powiedzmy, że uzyskałeś 35 milimetrów po stronie zewnętrznej. To Twoja pierwsza kluczowa cyfra określająca potrzebny Ci wymiar wkładki. To wartość mierzona od osi wkrętu do czoła zewnętrznego wkładki, tak aby ta licowała z szyldem.

Teraz powtórz ten sam proces od strony wewnętrznej drzwi. Ponownie przyłóż miarkę do osi wkrętu mocującego. Tym razem mierzysz od tej osi do wewnętrznej powierzchni szyldu lub rozety po wewnętrznej stronie drzwi. Znowu, precyzja jest kluczem. Upewnij się, że miarka jest prostopadle do płaszczyzny drzwi i przechodzi przez oś wkrętu. Nie mierz na ukos, nie szacuj "na oko".

Załóżmy, że po stronie wewnętrznej zmierzyłeś 40 milimetrów. To Twoja druga kluczowa cyfra. Oznacza ona potrzebną długość wkładki od osi wkrętu do czoła wewnętrznego. Czyli potrzebujesz wkładki o wymiarze 35/40. W tym zapisie pierwsza liczba (35) to długość do strony zewnętrznej, druga (40) to długość do strony wewnętrznej.

Co jeśli wkładka wystaje więcej niż te 2-3 mm? Jeśli od szyldu do końca wkładki masz np. 10 mm, to znaczy, że wkładka jest za długa o około 7-8 mm w stosunku do idealnego dopasowania. W takim przypadku pomiar wykonany metodą od osi wkrętu do końca wkładki dałby większą wartość niż pomiar do powierzchni szyldu. I to pomiar do szyldu jest tym, którym powinieneś się kierować. Jeśli wkładka wystaje 10mm poza szyld, a Twój pomiar do szyldu od osi wkrętu dał 30mm, to stara wkładka była prawdopodobnie rozmiarem 30/X, ale była zbyt długa.

Z kolei wkładka, która jest schowana w szyldzie (cofnięta w stosunku do jego powierzchni) jest niewygodna w użytkowaniu – trudniej włożyć klucz, można porysować szyld. Taki montaż również może wpływać negatywnie na niektóre typy zabezpieczeń, np. tarcze ochronne nie działają prawidłowo. Jeśli mierzysz od osi wkrętu do szyldu i wychodzi Ci np. 30mm, ale Twoja obecna wkładka ma rozmiar 35mm z tej strony, to oznacza, że wystaje za dużo i powinieneś wymienić ją na 30mm.

Wykonując pomiar wkładki zamontowanej w drzwiach, upewnij się, że masz świadomość roli szyldów. Są one integralną częścią całego systemu zabezpieczeń drzwi. Ich grubość wpływa bezpośrednio na wymaganą długość wkładki po obu stronach. Solidne szyldy antywłamaniowe mogą mieć grubość nawet 10-15 mm, co znacząco różni się od cienkich, ozdobnych blaszek 1-2 mm.

Metoda pomiaru od osi śruby mocującej wkładkę jest uniwersalna, niezależnie od typu drzwi (drewniane, stalowe, aluminiowe, PCV) czy typu zamka (zamek wpuszczany standardowy, zamek wielopunktowy). Ważne jest tylko, aby wkładka cylindryczna była elementem tego zamka, co w zdecydowanej większości drzwi zewnętrznych i wewnętrznych zamykanych na klucz jest standardem.

Czasami, gdy wkręt jest schowany lub trudno dostępny, można zgrubnie zmierzyć odległość od krawędzi skrzydła drzwi do osi wkrętu, a następnie od krawędzi do zewnętrznej powierzchni szyldu i wewnętrznej. Różnica między tymi pomiarami da w przybliżeniu poszukiwaną długość wkładki od osi wkrętu do szyldu. Jednak pomiar bezpośrednio od osi wkrętu jest zawsze najlepszą praktyką. Potraktuj to zadanie jak precyzyjne prace detektywistyczne – każdy milimetr ma znaczenie.

Zastosowanie suwmiarki (zwanej potocznie miernikiem) zamiast zwykłej miarki jest często polecane dla zwiększenia dokładności, zwłaszcza przy pomiarze do powierzchni szyldu czy osi otworu. Sztywność suwmiarki eliminuje potencjalne błędy pomiaru, które mogą wystąpić przy użyciu giętkiej miarki, szczególnie gdy mierzony dystans jest większy. Profesjonaliści zawsze używają precyzyjnych narzędzi, a Ty też możesz poczuć się jak profesjonalista, używając odpowiedniego narzędzia do tego pozornie prostego zadania.

Pamiętaj, że cel tego pomiaru jest jeden: dobrać wkładkę tak, aby po jej zamontowaniu licowała z powierzchnią szyldu (wystawała 0-2 mm). Tylko wtedy będzie ona optymalnie chroniona przez szyld i nie będzie łatwym celem dla włamywacza. W skrócie: zmierz od osi wkrętu mocującego do zewnętrznej krawędzi szyldu po obu stronach drzwi. Te dwie liczby to Twój kod do świata wymiarów wkładek.

Pomiar wkładki po jej wymontowaniu – o czym pamiętać?

Co robimy, gdy mamy w ręku starą wkładkę, już wymontowaną z drzwi? Na pierwszy rzut oka wydaje się to prostsze – mamy fizyczny przedmiot, który możemy dokładnie zmierzyć ze wszystkich stron. I faktycznie, proces pomiaru samej wkładki jest analogiczny do mierzenia jej w drzwiach, ale ma jedną, absolutnie kluczową pułapkę, o której łatwo zapomnieć.

Zacznijmy od pomiaru. Weź wymontowaną wkładkę do ręki. Znajdź otwór na śrubę mocującą. Ten otwór znajduje się w środkowej części wkładki. Przyłóż miarkę lub suwmiarkę. Ponownie, punktem odniesienia jest środek, czyli oś tego otworu. To stąd będziemy mierzyć w dwie strony, aż do końców wkładki – do tak zwanego czoła bębenka z jednej strony i do czoła bębenka (lub gałki) z drugiej.

Mierzysz od osi otworu na śrubę mocującą do jednego końca wkładki. Otrzymasz pierwszą długość. Następnie mierzysz od osi otworu na śrubę mocującą do drugiego końca wkładki. Otrzymasz drugą długość. To właśnie te dwie wartości, wyrażone w milimetrach i zazwyczaj zapisane jako "długość 1 / długość 2", definiują rozmiar konkretnego egzemplarza wkładki, który trzymasz w ręku. Na przykład, jeśli od osi otworu do jednego końca masz 30mm, a do drugiego 45mm, to rozmiar tej wkładki to 30/45.

Ważne jest, aby mierzyć do *samych końców* wkładki cylindrycznej, ignorując jakiekolwiek wystające elementy typu zaczepy czy listki (krzywka). Mierzymy po prostu długość walcowatego korpusu od osi śruby mocującej do każdego z krańców bębenków, czyli tych części, gdzie wkłada się klucz (lub jest gałka).

No dobrze, mamy wymiary starej wkładki, np. 30/45 mm. Co teraz? Wielu ludzi popełnia błąd i po prostu zamawia nową wkładkę o takim samym rozmiarze 30/45 mm, zakładając, że jeśli pasowała stara, to nowa wkładka zawsze będzie pasowała. Niestety, to bardzo częste i bardzo kosztowne założenie.

Pamiętasz to, o czym mówiliśmy w poprzednim rozdziale, o roli szyldów i grubości drzwi? Stara wkładka o rozmiarze 30/45 była dopasowana do *konkretnych drzwi*, z *konkretną grubością skrzydła* i *konkretnymi szyldami* zamontowanymi po obu stronach. To te elementy determinowały, jaka długość wkładki była potrzebna po stronie zewnętrznej i wewnętrznej, mierząc od osi wkrętu.

Wyobraź sobie, że montujesz tę nową wkładkę 30/45 do innych drzwi, które są grubsze, lub które mają masywniejsze szyldy antywłamaniowe. Co się stanie? Mimo że sama wkładka ma ten sam nominalny wymiar 30/45, w nowych drzwiach, z innymi okuciami, może okazać się za krótka z obu stron, za krótka tylko z jednej, za długa z obu, albo za długa tylko z jednej strony. Krótko mówiąc, wkładka nie będzie pasowała prawidłowo, tj. nie będzie licowała z powierzchnią szyldów w idealny sposób.

Dlatego najważniejszą rzeczą, o której należy pamiętać mierząc wkładkę *po* jej wymontowaniu, jest to, że mierzymy rozmiar *tej konkretnej wkładki*, a nie rozmiar potrzebny do *konkretnych drzwi*. Aby dobrać nową wkładkę do drzwi, najlepiej jest po prostu zmierzyć wymiar wkładki tak, jakby była zamontowana w drzwiach docelowych (metoda z poprzedniego rozdziału: od osi wkrętu do szyldu po obu stronach). Jeśli nie jest to możliwe, musisz znać grubość drzwi *i* grubość szyldów, jakie będą użyte, i na tej podstawie przeliczyć potrzebną długość.

Pamiętaj, że producenci wkładek i sprzedawcy operują wymiarami typu 30/45, 40/40, 35/50, itd. Te liczby zawsze oznaczają długości od osi otworu na śrubę mocującą do każdego z końców wkładki. Ale to, jaki rozmiar wkładki (np. 30/45) jest potrzebny, aby poprawnie leżała w Twoich drzwiach, zależy od geometrii tych drzwi i zastosowanych okuć. Dlatego, jeśli mierzysz wymontowaną starą wkładkę, a szyldy w docelowych drzwiach różnią się grubością od tych ze starych drzwi, musisz skorygować wymagany rozmiar nowej wkładki.

Na przykład: stara wkładka 30/40 była w drzwiach z cienkimi szyldami 2 mm. Kupujesz nowe, grubsze szyldy antywłamaniowe o grubości 10 mm. Strona zewnętrzna starej wkładki wystawała 0 mm poza stary szyld 2mm. Od osi wkrętu do zewnętrznej powierzchni starego szyldu było więc 30 mm + 2 mm (grubość szyldu) - 0 mm (występ) = 32 mm od osi do zewnętrznej krawędzi drzwi, a potem od tej krawędzi 2 mm szyldu. Czyli 30 mm wkładki było potrzebne do tego 2mm szyldu. Jeśli nowy szyld ma 10 mm, to przy tej samej pozycji osi wkrętu potrzebujesz wkładki, której długość od osi wkrętu do czoła wkładki będzie 30 mm + (10 mm nowy szyld - 2 mm stary szyld) = 38 mm, aby licowała z nowym szyldem. Lub prościej: zmierz od osi wkrętu do powierzchni nowego szyldu, to da Ci wymagany wymiar wkładki z tej strony.

Skupienie się wyłącznie na wymiarze starej, zdemontowanej wkładki bez weryfikacji jej dopasowania do nowych drzwi (ich grubości i grubości szyldów) jest najczęstszym powodem błędnych zakupów. Pamiętaj: mierzysz wymaganie drzwi, a nie po prostu starą część. Starą część mierzysz, aby zidentyfikować jej rozmiar, co może być punktem wyjścia do znalezienia odpowiedniego zamiennika, ale ostateczne dopasowanie musi być oparte na dokładnym pomiarze potrzeb *aktualnych* drzwi.

Mając starą wkładkę w ręku, możesz także zweryfikować jej typ (dwustronna na klucz, z gałką, połówka) oraz cechy bezpieczeństwa (np. ilość bolców, kształt nacięć, czy ma wzmocnienia). Te informacje są cenne, ale nie zastąpią prawidłowego pomiaru wymaganej długości. To trochę jak z butami – znasz rozmiar swoich starych butów, ale jeśli kupujesz nowe na inną porę roku (grubsze skarpetki, inna konstrukcja buta), musisz ponownie zmierzyć nogę lub przymierzyć, by mieć pewność dopasowania. Tu rolę "skarpetek" i "konstrukcji buta" odgrywają grubość drzwi i szyldy.

Jeśli już musisz polegać na wymiarze starej wkładki i nie możesz dokładnie zmierzyć drzwi, spróbuj przynajmniej znaleźć informacje o grubości szyldów starych drzwi i nowych drzwi, aby spróbować skorygować wymiar. Ale wiedz, że to ścieżka obarczona ryzykiem błędu. Najbezpieczniejszą metodą jest zawsze dobrze zmierzyć wkładkę tak, jak opisano to w metodzie "zamontowanej w drzwiach", nawet jeśli musisz w tym celu na chwilę zamontować starą wkładkę lub inną o zbliżonych wymiarach, aby zlokalizować oś śruby i dokonać pomiaru do szyldów.

Rozumienie oznaczeń rozmiarów wkładek (np. 30/30, 30/35)

Teraz, gdy już wiesz, jak zmierzyć potrzebne Ci długości wkładki od osi wkrętu mocującego do powierzchni szyldu po obu stronach drzwi, pora rozszyfrować język, którym posługują się producenci wkładek. Ten język to proste zestawienie dwóch liczb, zazwyczaj oddzielonych ukośnikiem, np. 30/30 czy 40/50. Jakieś podpowiedzi? Bingo! Te liczby to nic innego jak poszukiwane przez Ciebie długości, wyrażone w milimetrach.

Standardowy wymiar wkładki, często spotykany w wielu drzwiach wewnętrznych czy starszych typach drzwi zewnętrznych, to 30/30 mm. Co to dokładnie oznacza? Oznacza to, że długość wkładki od osi otworu na śrubę mocującą do jednego końca wynosi 30 mm, a do drugiego końca... również 30 mm. Takie wkładki nazywamy symetrycznymi – oba końce są tej samej długości od centrum. To najprostszy przypadek, często używany w drzwiach o standardowej grubości z niewystającymi szyldami.

Ale świat wkładek to nie tylko symetria. Drzwi i szyldy mają różne grubości, często asymetrycznie rozmieszczone względem osi zamka. Stąd na rynku dostępne są wkładki o wymiarach niesymetrycznych, takich jak 30/35, 35/40, 40/50, 30/45, itd. Pierwsza liczba zawsze (z drobnymi wyjątkami lub koniecznością upewnienia się u producenta) odnosi się do długości wkładki mierzonej od osi wkrętu do końca *zewnętrznego*, a druga liczba do długości od osi wkrętu do końca *wewnętrznego*. Pamiętaj o tym rozróżnieniu – 30/35 to coś zupełnie innego niż 35/30.

Dlaczego asymetria jest tak powszechna? To proste: drzwi rzadko bywają idealnie symetryczne pod kątem mocowania zamka i grubości użytych szyldów. Często szyld od zewnątrz (np. antywłamaniowy z pełną tarczą) jest znacznie grubszy niż rozeta od wewnątrz. Lub konstrukcja drzwi i ościeżnicy wymusza osadzenie zamka niesymetrycznie. W takich przypadkach, aby wkładka licowała z powierzchnią szyldów, musi być odpowiednio dłuższa po jednej stronie niż po drugiej.

Wymiary wkładek dostępne na rynku to zazwyczaj wielokrotność jednostronnych przedłużeń o 5 mm. Oznacza to, że od standardowego rozmiaru 30/30 można iść w "przedłużenia" co 5 mm, dodając je do jednej strony, drugiej lub obu jednocześnie. Czyli po 30/30 mamy 30/35 (wydłużenie o 5mm po jednej stronie), 35/30 (wydłużenie o 5mm po drugiej stronie), a także 35/35 (wydłużenie o 5mm po obu stronach). Dalsze kroki to 35/40, 40/35, 40/40 i tak dalej, w zależności od grubości drzwi i szyldów, potrzebne mogą być wkładki o wymiarach nawet 70/70, 80/90, a w specjalnych przypadkach jeszcze dłuższe, dostosowane do bardzo grubych skrzydeł drzwiowych lub specjalistycznych zastosowań.

Ważne jest, aby zrozumieć, że podane oznaczenia (np. 30/35 mm) zawsze odnoszą się do długości części wkładki po danej stronie *od osi wkrętu mocującego*. Nigdy do całkowitej długości wkładki (choć można ją wyliczyć dodając obie wartości i zazwyczaj 2-4 mm na krzywkę), ani do długości mierzonej od czoła do czoła przez cały korpus. Ten centralny punkt (oś otworu na śrubę) jest stałym, niezmiennym punktem odniesienia, który pozwala na precyzyjne określenie, jak daleko od tego punktu ma sięgać wkładka w każdą stronę, aby pasować do drzwi i okuć.

Gdy dokonasz już pomiaru od osi wkrętu mocującego w drzwiach do zewnętrznej powierzchni szyldu i do wewnętrznej powierzchni szyldu, te dwie liczby w milimetrach dadzą Ci potrzebny wymiar wkładki. Na przykład, jeśli zmierzyłeś 40 mm od osi do szyldu zewnętrznego i 50 mm od osi do szyldu wewnętrznego, potrzebujesz wkładki o rozmiarze 40/50 mm. Z takim oznaczeniem udajesz się do sklepu lub szukasz w katalogu producenta.

Dlaczego tak ważne jest, żeby te wymiary były precyzyjne? Pamiętajmy o bezpieczeństwie. Wkładka wystająca np. o 10 mm poza szyld 40/50 z zewnątrz, oznacza, że potrzebujesz wkładki 40/50, ale obecnie zamontowana ma rozmiar np. 50/50. Te dodatkowe 10 mm jest podatne na złamanie. Z drugiej strony, wkładka za krótka może uniemożliwić prawidłowe włożenie klucza na pełną głębokość bębenka, co skutkuje trudnościami z przekręceniem, a nawet blokowaniem klucza.

Na rynku dostępne są także tak zwane "systemy klucza Master Key" lub systemy jednego klucza, gdzie wiele wkładek ma być otwieranych tym samym kluczem. W takich systemach wkładki są produkowane na zamówienie, z precyzyjnie określonymi rozmiarami. W takim przypadku podanie sprzedawcy lub producentowi błędnego wymiaru skutkuje nie tylko otrzymaniem źle dopasowanej wkładki, ale często komplikuje cały system klucza, a wyprodukowanie poprawnej wkładki zastępczej wiąże się z dodatkowymi kosztami i czasem oczekiwania. Dlatego tak niezmiernie ważne jest, aby dobrze zmierzyć wkładkę zanim złożysz zamówienie, szczególnie w przypadku systemów klucza.

Rozumienie oznaczeń rozmiarów to krok drugi, po dokonaniu prawidłowego pomiaru. Krok ten polega na przetłumaczeniu swoich wyników pomiarowych (np. 35 mm na zewnątrz, 40 mm wewnątrz, mierzone od osi wkrętu do szyldu) na standardowe oznaczenie wkładki (w tym przypadku 35/40 mm). Upewnij się, że zamawiasz wkładkę z właściwą stroną zewnętrzną i wewnętrzną, co w przypadku wkładek niesymetrycznych (gdzie 35/40 to co innego niż 40/35) jest absolutnie kluczowe dla poprawnego montażu i działania.

Specjalne przypadki pomiaru: wkładki z gałką i asymetryczne

Gdy w grę wchodzą wkładki z gałką lub te, które są niesymetryczne, proces pomiaru samych potrzeb drzwi nie zmienia się – nadal mierzymy od osi śruby mocującej do zewnętrznej powierzchni szyldu z obu stron. Jednak dochodzi jedna, absolutnie kluczowa zmienna: identyfikacja strony wewnętrznej i zewnętrznej wkładki, która ma być dopasowana do drzwi. W przypadku wkładek z gałką (pokrętłem) po jednej stronie i otworem na klucz po drugiej, strona z gałką musi ZAWSZE znaleźć się po wewnętrznej stronie drzwi.

Wkładki z gałką to bardzo wygodne rozwiązanie – pozwalają na szybkie i łatwe zamykanie/otwieranie drzwi od wewnątrz, bez używania klucza. Montowane są powszechnie w drzwiach wejściowych do mieszkań w blokach, pokojach biurowych czy gabinetach. Ich konstrukcja sprawia, że jedna strona bębenka zakończona jest otworem na klucz (strona zewnętrzna, choć nie tylko), a druga sztywno połączonym pokrętłem (strona wewnętrzna).

Jeśli potrzebujesz wkładki symetrycznej, np. o wymiarze 35/35 mm, i chcesz, aby była to wkładka z gałką, sprawa jest względnie prosta. Wymiar 35/35 oznacza, że obie części wkładki od osi wkrętu do końca mają 35 mm. Niezależnie od tego, czy gałka jest zamontowana przez producenta na "pierwszej" 35-tce czy "drugiej", wkładka fizycznie ma ten sam rozmiar 35mm w obie strony. Zazwyczaj producenci oznaczają takie wkładki jako np. 35/35 Gałka, a Ty po prostu montujesz ją tak, aby gałka była po stronie wewnętrznej drzwi.

Problemy pojawiają się (i to niemałe!), gdy potrzebujesz wkładki niesymetrycznej, na przykład o wymiarze 35/45 mm, i ma to być wkładka z gałką. Jak pamiętasz, 35/45 oznacza 35 mm od osi wkrętu do jednego końca i 45 mm od osi wkrętu do drugiego końca. Jeśli strona zewnętrzna Twoich drzwi wymaga 35 mm wkładki od osi wkrętu do szyldu, a strona wewnętrzna wymaga 45 mm, i chcesz gałkę, to gałka musi znaleźć się po stronie wewnętrznej, czyli tej dłuższej (45 mm). Musisz zatem zamówić wkładkę 35/45 Gałka, gdzie 35 mm to długość zewnętrzna, a 45 mm (z gałką) to długość wewnętrzna.

Co by się stało, gdybyś się pomylił i zamówił wkładkę 45/35 Gałka, myśląc, że "to tylko zamieniona kolejność, przecież to te same długości"? Ta wkładka również ma długości 45 mm i 35 mm od osi wkrętu. Jednak producent skonfiguruje ją tak, że gałka będzie po stronie krótszej (35 mm), a otwór na klucz po stronie dłuższej (45 mm). Próbując zamontować ją w drzwiach, które wymagają 35 mm zewnątrz i 45 mm wewnątrz, z gałką wewnątrz, napotkasz kilka problemów. Po pierwsze, jeśli spróbujesz zamontować ją zgodnie z tym, gdzie potrzebujesz gałki (strona 45 mm wewnątrz), strona 35 mm znajdzie się na zewnątrz. Ale Twoje drzwi potrzebują 35 mm na zewnątrz. Wkładka 45/35 Gałka ma z zewnątrz 45 mm. Będzie więc wystawała horrendalnie, np. o 10 mm więcej niż powinna, co drastycznie obniża bezpieczeństwo. Lub, jeśli spróbujesz zamontować ją tak, aby strona 35 mm była na zewnątrz (zgodnie z wymiarem potrzebnym), to strona 45 mm znajdzie się wewnątrz, ale bez gałki, bo gałka jest zamontowana po stronie 35 mm. Krótko mówiąc, wkładka nie będzie pasowała funkcjonalnie do Twoich potrzeb, a wymiarowo będzie błędnie osadzona.

Dlatego, określenie strony gałki jest niezmiernie ważne w przypadku wkładek asymetrycznych z pokrętłem. Zawsze weryfikuj, czy producent jasno wskazuje, która z podanych długości (pierwsza czy druga w zapisie np. 35/45) odpowiada stronie z gałką. Standardem rynkowym jest, że druga liczba oznacza stronę wewnętrzną, a w przypadku wkładek z gałką, to właśnie po tej stronie (wewnętrznej, czyli zazwyczaj drugiej) znajduje się gałka, o ile nie zaznaczono inaczej.

Poza wkładkami z gałką, mamy także wkładki asymetryczne dwustronne (klucz/klucz), np. 30/45. Ich pomiar i dobór opierają się na tych samych zasadach, co wkładki symetryczne, tyle że po prostu potrzebne długości od osi wkrętu do szyldów różnią się po obu stronach. Wymiar 30/45 mm dwustronna oznacza, że jedna strona ma 30 mm, druga 45 mm, a obie mają otwór na klucz. Montujesz ją po prostu tak, aby strona 30 mm była na zewnątrz, a 45 mm wewnątrz, zakładając, że takie właśnie wymiary zmierzyłeś w swoich drzwiach od osi wkrętu do szyldów.

Innym szczególnym przypadkiem są tak zwane wkładki z funkcją awaryjną (emergency function) lub funkcją bezpieczną. To zazwyczaj wkładki dwustronne (klucz/klucz), które pozwalają na otwarcie drzwi kluczem od zewnątrz, nawet jeśli po wewnętrznej stronie włożony jest inny klucz. Wkładki te, niezależnie od tego, czy są symetryczne (np. 35/35) czy asymetryczne (np. 35/45), mierzy się tak samo jak standardowe wkładki – od osi wkrętu do szyldu. Ich "specjalność" dotyczy mechanizmu wewnętrznego, a nie fizycznych wymiarów potrzebnych do montażu.

Pamiętaj, że pomylimy długość wkładki lub strony gałki na etapie zamawiania, może to skutkować nie tylko tym, że wkładka nie będzie pasować do drzwi (fizycznie za długa/krótka), ale także tym, że funkcjonalność (gałka po właściwej stronie) nie będzie spełniona. To prowadzi do frustracji, konieczności zwrotu lub wymiany, a w przypadku systemów klucza – do opóźnień i dodatkowych kosztów związanych z domawianiem kolejnej, prawidłowej wkładki. Precyzja w pomiarze i uważność w czytaniu oznaczeń producenta (szczególnie w kontekście wkładek z gałką i asymetrycznych) to najlepsza gwarancja uniknięcia tych problemów i pewność, że nowa wkładka będzie pasować jak ulał, spełniając swoje zadanie w 100%.